Flevoland als orakel

Flevoland is jong land. Het is geboren uit water, opgebouwd uit klei, en laag voor laag vastgelegd. Wat hier ligt, is niet vanzelf ontstaan, maar gemaakt.

Wie hier leeft, weet dat niets hier oppervlakkig is. En alles wat zichtbaar is, rust op wat ooit onder water lag.

Dat maakt dit landschap bij uitstek een plek waar kijken en luisteren meer is dan zien en horen. Wie hier met aandacht is, merkt al snel dat vormen, patronen en beweging iets vertellen.

De lijnen in de klei, het ritme van water en land, de herhaling van dijken en sluizen, het zijn samenhangende sporen.

Zo ontstaat een manier van lezen die niet begint bij uitleg, maar bij waarneming. Wat je ziet, draagt betekenis nog vóór je er woorden aan geeft.

Misschien is het daarom geen toeval dat juist hier het werken met symbolen zo vanzelfsprekend voelt. In dit gelaagde landschap zijn ze overal te vinden. Het landschap vormt een eigen taal.

In Flevoland ligt die taal voor het oprapen. Water, klei, dijken, sluizen, wind, bossen, moerassen, leegte, horizon. Begrippen die hier geen abstracties zijn, maar dagelijkse realiteit.

Ze dragen betekenis, beweging en richting. En precies dat maakt ze geschikt om mee te werken.

Dit landschap vormt hiermee een stevige basis voor een persoonlijke orakelset. Als een taal die je herkent omdat je er middenin leeft. Dat kan in elk landschap, want elk gebied draagt een eigen identiteit en eigen symboliek.

Maar in Flevoland is die gelaagdheid uitzonderlijk diep. Dit land is door de geschiedenis heen afwisselend water en land geweest, soms moeras, soms zee. En uiteindelijk is het door menselijk ingrijpen omgevormd tot vaste grond, tot een geheel nieuwe provincie.

Die opeenstapeling van lagen werkt door. In het landschap zelf, maar ook in de symboliek die eruit voortkomt. Wat hier verschijnt, draagt sporen van verleden en verandering in zich.

En precies daardoor is de symboliek van Flevoland niet tijdgebonden, maar van alle tijden.

Sinds mensenheugenis maken mensen symbolen. Lang voordat er geschreven taal was, kerfden we vormen in hout en steen, tekenden we lijnen in aarde, op wanden en op lichamen. Om iets vast te houden wat groter was dan woorden.

Over de hele wereld zijn zulke symbolen terug te vinden. In oude culturen, in rituelen, in orakelsystemen, in familietekens en beschermende vormen.

Een symbool staat zelden voor één vaste betekenis. Vaak draagt het een hele energielijn in zich: een samenkomst van ervaringen, herinneringen, waarnemingen en weten.

Zo werkt het landschap ook. Wat niet goed te zeggen is, kan soms wel worden gezien.

Symbolen spreken een andere laag aan dan taal. Waar woorden ordenen en verklaren, nodigen symbolen uit om te voelen, te herkennen en te verbinden. Ze werken niet lineair, maar gelaagd. Net als Flevoland zelf.

Flevoland draagt zelf al talloze symbolen. Wie kijkt, ziet dat het land voortdurend tekens achterlaat.

Als de grond droogvalt, ontstaan er patronen in de klei. Scheuren, lijnen, vlakken die geen willekeur vormen maar sporen van water, zon en tijd aangeven. Soms lijken het kaarten, soms tekens, soms bijna letters.

Je kunt ze fotograferen, natekenen of overnemen. Om te herkennen wat zich toont.

Ook buiten de bodem verschijnen zulke vormen. Een tak die precies die ene bocht maakt. Riet dat zich in een onverwacht patroon buigt. Een steen, een schelp, een stuk aangespoeld hout.

Het zijn geen bedachte symbolen, maar gevonden vormen. Aangereikt door het landschap zelf.

Zo wordt Flevoland niet alleen de plek waar je werkt met symbolen, maar ook een bron die ze aanreikt. Het land orakelt mee.  Stil en zonder uitleg, voor wie bereid is te kijken.

Tijdens de wandelingen binnen Flevomagie werk ik, naast de Tarot, ook met wat de natuur aanreikt qua symboliek. Dat wordt natuurdivinatie genoemd ofwel orakelen via het landschap.

Daarbij kijk je naar wat je onderweg tegenkomt, naar patronen in het landschap, naar wat opvalt in het grotere veld. Een vogel die zich laat zien, een verandering in het licht, een plek waar je vanzelf vertraagt.

Natuurdivinatie nodigt uit tot wijd kijken. Het werken met specifieke symbolen is anders van aard. Dat vraagt juist om klein kijken. Om aandacht voor één vorm, één teken, één detail. Iets wat je vast kunt houden, omdraaien, aanraken.

Waar natuurdivinatie zich ontvouwt in beweging, vraagt werken met symbolen om verstilling. Beide manieren vullen elkaar aan. De ene opent het veld, de andere verdiept het punt.

En soms is het precies dat kleine teken, een symbool of een vorm, een detail, dat helpt om te begrijpen wat je in het grotere geheel al hebt gezien.

Orakelen is overigens niet wat er nogal eens over gezegd wordt. Het is geen voorspellen in de zin van vaststaande toekomstbeelden. Het is een manier van kijken en luisteren via symbolen. Naar jezelf, naar je leven, naar wat zich aandient.

Een orakel opent een ruimte waarin iets zichtbaar kan worden wat eerder nog onbenoemd was. Niet alles tegelijk. Alleen dat wat eraan toe is om naar de oppervlakte te komen. Wat nog niet rijp is, blijft rustig liggen.

Via een symbool kan er beweging ontstaan. Een symbool geeft geen antwoord. Wel raakt het iets aan. Iets dat al aanwezig was, maar nog geen vorm had gekregen.

Er bestaan zeer oude orakelsystemen, die al millennialang worden gebruikt. Maar er ontstaan ook steeds nieuwe. Want mensen veranderen, en hun vragen veranderen mee. En zo kan ook een landschap een orakel worden.

Je kunt ook zelf een orakelset maken, dat bijvoorbeeld geworteld is in de plek waar je woont.

Dat hoeft niet volledig nieuw te zijn. Je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden. Je kunt bestaande symbolen gebruiken uit oude culturen, uit verhalen, uit religies, en daar jouw eigen betekenis aan verbinden.

Het gaat dan niet om de ‘officiële’ uitleg, maar om wat een symbool voor jou betekent in het hier en nu.

Wij hebben als gezin een privéset gemaakt en daarin bijvoorbeeld een symbool opgenomen dat verwijst naar onze naam: van der Sluijs. Een sluis is in Flevoland een bekend beeld.

Als dit symbool zich aandient, kijken we naar wat een sluis doet: openen en sluiten, water laten stromen, wachten op het juiste moment, verschillen overbruggen. En dan voelen we wat dat, in dát moment, betekent in relatie tot onze vraag.

Zo kun je ook je naam, je omgeving, je landschap, gebeurtenissen of thema’s uit je leven verwerken in symbolen. Alles wat steeds terugkeert, alles wat betekenis draagt, kan een vorm krijgen.

Je kunt ze zelf bedenken aan de tekentafel of intuïtief laten ontstaan, of een mix maken. Het maakt allemaal niet uit, het gaat erom wat goed voor jou voelt.

Als je eenmaal een aantal symbolen hebt die bij jou en jouw plek passen, kun je ze gebruiken als orakel. Door eerst een vraag te formuleren die je bezighoudt. Dat kan iets groots zijn, of juist iets kleins.

Je kunt alle symbolen bekijken en één symbool kiezen dat je aantrekt. Of alle symbolen omdraaien en voelen welke als eerste jouw aandacht vraagt.

Dat doe je niet met je hoofd, maar met je lijf. Met je handen en je hart. Gebruik daarbij je niet-dominante hand, die correspondeert met je gevoelskant.

Het symbool dat zich aandient vertelt vaak iets subtiels. Het legt een verband, wijst een richting, maakt iets zichtbaar. Soms meteen, soms pas later. Maar bijna altijd brengt het beweging.

Begin gerust met één symbool. Later kun je meerdere symbolen gebruiken en kijken naar hun onderlinge verhouding en wat ze samen vertellen.

Ook kinderen werken hier vaak heel vanzelfsprekend mee. Juist omdat symbolen niet vastliggen, maar meebewegen met hun ontwikkeling.

Iedereen herkent een symbool vanuit zijn of haar eigen levensfase, en dat geldt net zo goed voor kinderen.

Een eigen set maken voor en met kinderen, of dit samen doen op een verjaardag, is vaak een groot succes. Zij gebruiken hun symbolen zonder omwegen, vaak als affirmaties. Zonder uitleg, zonder systeem. Vanuit het hart.

Waar je een symbool op maakt, is niet toevallig. Het materiaal draagt altijd mee. Flevoland is gebouwd op de bodem van de zee. Jong land, gevormd uit water en klei.

Daarom werk ik hier zelf graag met symbolen in klei. Klei ontvangt, bewaart, laat sporen achter. Wat je erin drukt of kerft, blijft zichtbaar. Het past bij dit land en bij de manier waarop betekenis zich hier vaak laag voor laag laat zien.

Maar materiaal kan ook verbonden zijn met mensen. De set op de foto bij dit artikel is gemaakt van hout dat ik kreeg van een dierbare. Nog voordat er één symbool op stond, was de basis al geladen met betekenis. Dat werkt door.

Ook de manier waarop je werkt doet mee: verf, stift, houtskool, mes, vingers. Elk middel laat een andere beweging zien. Zacht of scherp. Voorzichtig of beslist. Wat je kiest, zegt vaak net zo veel als wat je maakt.

Daarom is er geen juiste vorm. Geen beter materiaal. Geen goede techniek. Het gaat om aandacht. Om vertragen. Om voelen wat past bij jou, bij deze plek, bij dit moment.

Zo worden symbolen niet alleen iets wat je ziet, maar iets wat je draagt. In klei, in hout, op een schelp of in steen. En uiteindelijk ook in jezelf.