Rituelen van de laatste adem
Rituelen vormen het hart van mijn werk als procesdrager bij stervensbegeleiding.
Ze brengen betekenis, structuur, rust en zachtheid in een tijd waarin iemands aardse bestaan de laatste vorm krijgt.
Een ritueel is een bewuste handeling met betekenis. Iets wat vanuit intentie en aandacht plaatsvindt.
Voor de stervensbegeleiding die ik aanbied, is het een vorm waarin aandacht, intentie en liefde samenkomen.
Een zachte structuur die helpt om rust te brengen, om de grote oversteek te verzachten, of om dat wat geen woorden meer vindt, toch te laten spreken.
De rituelen die ik maak zijn allemaal persoonlijk van aard en afgestemd op de wensen en mogelijkheden van degene die heengaat.
De meeste ontwerp ik zelf en worden volledig op maat gemaakt.
Hierbij maak ik vaak gebruik van rituelen die hun oorsprong vinden in oude natuurtradities van de Lage Landen.
Deze oude rituelen dragen vaak een oerkracht in zich die overstijgend werkt.
Wanneer zo’n ritueel het beste aansluit bij wat een stervende vraagt, geef ik het een eigentijds jasje en pas het zorgvuldig aan op de persoon voor wie het bedoeld is.
Sommige rituelen blijven klein en eenvoudig, andere zijn uitgebreider en rijk aan lagen. Het is maar net wat iemand wenst en wat de mogelijkheden zijn.
Voor kinderen zijn de rituelen vaak korter en speelser van toon; voor volwassenen en voor wie extra gevoelig of kwetsbaar is, juist dieper van klank.
Elk ritueel ontstaat vanuit de belevingswereld van degene voor wie het bedoeld is. Zo krijgt elk ritueel de vorm die past bij de fase of overgang die wordt gemaakt.
Wat bij alle rituelen centraal staat, is niet de uiterlijke vorm, maar de innerlijke beweging.
De kracht van een ritueel schuilt niet in de voorwerpen die worden gebruikt, maar in de gebaren, woorden en intenties waarmee betekenis wordt geweven.
Een steen kan zomaar een steen zijn; pas door samenzijn, aandacht, adem en betekenis wordt zij een drager van verbinding.
Wat voor alle rituelen geldt, is dat ze pas worden uitgevoerd na toestemming van de stervende zelf.
Wanneer dat niet (meer) mogelijk is, is er bij volwassenen toestemming nodig van degene(n) die de zorg draagt/dragen en bij kinderen de ouder(s) of voogd(en).
Dit is nodig zodat alles wat ik doe passend is voor degene om wie het gaat.
Wat ook voor alle rituelen geldt, is dat we na afloop de tijd nemen die nodig is om bij te komen en weer te landen in het hier en nu, in het alledaagse.
In Flevoland, het land dat is geboren uit water, krijgt die betekenis nog een extra laag. Hier herinneren aarde en water ons voortdurend aan de kringloop van het bestaan.
Water en land wisselen elkaar hier al sinds mensenheugenis af. Wie dat wil, kan tijdens een ritueel die cyclische energie van het landschap laten meeklinken.
